Մատչելի հղումներ

ԱՄՆ Կոնգրեսի Մարդու իրավունքների հանձնաժողովը քննարկեց Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ իրավիճակը


Միջազգային քրեական դատարանի նախկին դատախազ Լուիս Մորենա Օկամպոն և Կոլումբիայի համալսարանի Մարդու իրավունքների ու խաղաղության ծրագրի տնօրեն Դեյվիդ Ֆիլիփսը՝ ԱՄՆ Կոնգրեսում կայացած Թոմ Լանթոսի անվան Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի լսումներին, սեպտեմբերի 6, 2023 թ.
Միջազգային քրեական դատարանի նախկին դատախազ Լուիս Մորենա Օկամպոն և Կոլումբիայի համալսարանի Մարդու իրավունքների ու խաղաղության ծրագրի տնօրեն Դեյվիդ Ֆիլիփսը՝ ԱՄՆ Կոնգրեսում կայացած Թոմ Լանթոսի անվան Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի լսումներին, սեպտեմբերի 6, 2023 թ.

ԱՄՆ Կոնգրեսում կայացան Թոմ Լանթոսի անվան Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի լսումները։ Նախագահում էր հանձնաժողովի համանախագահ Քրիս Սմիթը։ Բանախոսներն էին Լուիս Մորենա Օկամպոն և Դեյվիդ Ֆիլիփսը:

Օրերս ԱՄՆ պետքարտուղարությունը տեղեկացրեց պետքարտուղար Բլինքենի և Ադրբեջանի նախագահ Ալիևի միջև սեպտեմբերի 1-ին կայացած հեռախոսազրույցի մասին, որի ժամանակ Էնթոնի Բլինքենը կրկին ընդգծել է Միացյալ Նահանգների մտահոգությունը՝ Լեռնային Ղարաբաղում հումանիտար իրավիճակի վատթարացման կապակցությամբ և կրկնել պաշտոնական Վաշինգտոնի կոչը՝ վերաբացել Լաչինի միջանցքը՝ մարդասիրական, առևտրային նպատակներով ու մարդկանց տեղաշարժի համար:

ԱՄՆ Կոնգրեսի Թոմ Լանթոսի անվան Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի համանախագահ, կոնգրեսական Քրիս Սմիթը, ով նախագահում էր սեպտեմբերի 6-ի լսումները՝ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ, այն կարծիքին է, որ սոսկ մտահոգություն արտահայտելը բավարար չէ:

«Անհրաժեշտ են Ալիևին ուղղված ավելի կոշտ ու ուղիղ հայտարարություններ: Նրան մեղադրում են ցեղասպանության մեջ, ինչը չի կարող անհետևանք մնալ: Հետևանքների առումով վատագույն տարբերակը Ալիևի համար կլինի քրեական հետապնդումը: Չի՛ կարելի մարդկանց սովամահ անել: Նա օգտագործում է սնունդը և դեղորայքը որպես զենք»,- ընդգծել է կոնգրեսական Սմիթը՝ լսումներից հետո «Ամերիկայի ձայնին» տված հարցազրույցում:

Ըստ կոնգրեսականի, լսումներին մասնակցելու համար հրավեր էր ուղարկվել նաև ԱՄՆ պետքարտուղարությանը, որը, սակայն, մնացել է անպատասխան:

«Լումների ժամանակ դատարկ էր երկու աթոռ՝ ԱՄՆ պետքարտուղարության և USAID-ի: Խնդրել էի երկու գերատեսչություններին՝ ներկայացուցիչներ ուղարկել: Չնայած հեռախոսով և էլեկտրոնային փոստով բազմիցս հնչեցրած խնդրանքին՝ որևէ պատասխան կամ արձագանք այդպես էլ չեղավ»,- նշել է Սմիթը:

Կոնգրեսականը ընդգծել է՝ պաշտոնական Բաքվի կողմից 120 հազար հայերի շրջափակումը «ցեղասպանական հանցագործություն է, որն իրականացվում է Ադրբեջանի ղեկավարության կողմից»։ Նաև տեղեկացրեց՝ շուտով ԱՄՆ Կոնգրեսում կներկայացվի Լեռնային Ղարաբաղի Մարդու իրավունքների ակտը, որը նպատակն է, որպեսզի ամերիկյան իշխանությունները «համարձակ և ճշգրիտ» բարձրաձայնեն Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ստեղծված իրադրության մասին:

Լսումների բանախոսներն էին Միջազգային քրեական դատարանի նախկին դատախազ Լուիս Մորենա Օկամպոն և Կոլումբիայի համալսարանի Մարդու իրավունքների ու խաղաղության ծրագրի տնօրեն Դեյվիդ Ֆիլիփսը։ Երկուսն էլ Լաչինի միջանցքի արգելափակումն որակեցին որպես Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ցեղասպանություն: Իր ելույթում ընդգծելով, որ Լաչինի միջանցքի արգելափակումը և առաջին անհրաժեշտության ապրանքները տեղի բնակչության համար անհասանելի դարձնելը ցեղասպանության պայմանների ստեղծում է՝ Օկամպոն խոսեց ԱՄՆ պատասխանատվության մասին՝ Լեռնային Ղարաբաղում ցեղասպանությունը կանխելու հարցում:

«Նախագահ Բայդենը կամ պետքարտուղար Բլինքենը կարող են պաշտոնապես դիմել պարոն Ալիևին, որպեսզի նա վաղը անմիջապես վերացնի Լաչինի միջանցքի արգելափակումը, այլապես իրեն կարող են պատասխանատու համարել ցեղասպանության համար»,- հայտարարել է Միջազգային քրեական դատարանի նախկին դատախազը:

Օկամպոյի խոսքով, Վաշինգտոնը չպետք է ներգրավվի բանակցություններում, քանի դեռ «Ալիևն օգտագործում է ցեղասպանությունը որպես բանակցային մեթոդ», քանի որ այդ պարագայում Միացյալ Նահանգները կարող է դիտարկվել որպես «մեղսակից»:

«Դադարեցրե՛ք ժխտողականությունը, ճանաչե՛ք [ցեղասպանություն իրականացնելու մտադրությունը] և պաշտպանեք Լեռնային Ղարաբաղի 120 հազար հայերի կյանքը»,- ընդգծել է Լուիս Մորենա Օկամպոն։

Իր հերթին՝ վերլուծաբան Դեյվիդ Ֆիլիփսի ներկայացմամբ, Վաշինգտոնը պետք է պատժամիջոցներ կիրառի Ադրբեջանի ղեկավարության դեմ՝ Լաչինի միջանցքի արգելափակման համար:

«Ալիևների ընտանիքի կոռումպացվածության մակարդակը լավ փաստագրված է։ Ցեղասպանության համար պատասխանատու պաշտոնյաների և կոռումպացված ղեկավարության [բանկային] հաշիվների և ֆինանսական կարողությունների սառեցումն ավելի արդյունավետ կլինի»,- ասել է Ֆիլիփսը:

Նրա կարծիքով, ԱՄՆ-ն այս հարցում կարող է ապավինել ոչ թե միջազգային ատյանների, այլ սեփական օրենսդրությանը:

«Ունենք ազգային օրենսդրություն, որը մեզ տալիս է ցեղասպանության [մեջ մեղադրվող] հանցագործներին հետապնդելու գործիքակազմ։ Օրինակ է Մագնիտսկու ակտը կամ Ազատության աջակցության ակտի 907-րդ բանաձևը: Ինչու՞ չենք տեսնում, որ մեր ղեկավարները բարձրաձայնեն ԱՄՆ օրենսդրության կիրառման մասին»,- նշել է Դեյվիդ Ֆիլիփսը:

Բանախոսները ընդծեցին՝ անհրաժեշտ է գործել հնարավորինս արագ: Լսումների ավարտին կոնգրեսական Սմիթը ամփոփելով լսումները՝ ևս կարևորեց արագ գործելու անհրաժեշտությունը: «Ուշացումը հավասարազոր է ժխտման»,- Օկամպոյի խոսքերը կրկնեց կոնգրեսականը՝ հավելելով, թե Լեռնային Ղարաբաղում սովամահություն տանող գործընթացը առաջ է գնում «սարսափելի արագությամբ», և ուշացումը կհանգեցնի նոր զոհերի:

XS
SM
MD
LG