Մատչելի հղումներ

ԲԼՈԳ

Ուրբաթ 22 Հունիս 2018

Calendar
2018 2017
Հունվար Փետրվար Մարտ Ապրիլ Մայիս Հունիս Հուլիս Օգոստոս Սեպտեմբեր Հոկտեմբեր Նոյեմբեր Դեկտեմբեր
Հունիս, 2018
Երկուշաբթի Երեքշաբթի Չորեքշաբթի Հինգշաբթի Ուրբաթ Շաբաթ Կիրակի
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1

Ազգությամբ թուրք գրող Քեմալ Յալչընը ով հեղինակել է «Սիրտս քեզնով է ուրախանում» գիրքը, պատմում է այն դժվարությունների մասին, որոնց նա հանդիպել է գիրքը հրատարակելիս: Նա կիսում է Հայոց ցեղասպանությունից փրկված և Թուրքիայում բնակվող ծպտյալ հայերի հետ իր զրույցների մանրամասները:

Ազգությամբ թուրք գրող Քեմալ Յալչընը ծնվել է Դենիզլի քաղաքում, ապա ուսում ստացել Ստամբուլում և աշխատանքի անցել որպես լրագորղ:

Վերջինիս կյանքը շրջադարձորեն փոխվել է 1980 թվականին, երբ նրան բանտարկել են հեղաշրջմանը մասնակցելու մեղադրանքով։ Նա ստիպված փախուստի է դիմել Գերմանիա: Հայոց ցեղասպանության մասին Յալչընը առաջին անգամ լսել է Հունաստան կատարած այցի ժամանակ:

Նա պատմում է,- «Իմ հայրենական Հոնազ գյուղում, պապերիս բոլոր հարևանները հույներ էին և երբ հույները Թուրքիայից արտաքսվել են, հարևաններից մեկը իր աղջիկների հարսնաբաժինքը հանձնել է պապիս և խնդրել պահել: Տարիներ հետո պապս ու տատս խնդրեցին, որ գտնեմ Միրորլո ընտանիքին Հունաստանում և վերադարձնեմ հարսնաբաժինքը: 1994 թվականին գտա ընտանիքին և գնացի Հունաստան, այնտեղ հանդիպեցի Կեսարիայից, Սեբաստիայից և այլ քաղաքներից փախած հայերի: Լսեցի նրանց պատմությունները»:

Նա նշում է, որ այս զրույցները իրեն ապշեցրել էին, քանի որ Թուրքիայում պատմության բոլոր դասագրքերում հայերի մասին մեկ տող կար միայն, որ հայերը թուրքերին մեջքից դանակով հարվածել են:

Քեմալ Յալչընը մեծ ջանքեր է գործադրել «Սիրտս քեզնով է ուրախանում» գիրքը գրելու համար, նա ճամփորդել է Անատոլիա և փորձել գտնել հայերի: Գիրքը Թուրքիայում առաջին անգամ հրատարակվել է 2000 թվականին, «Դողան» հրատարակչության կողմից, սակայն Թուրքիայի կառավարությունը անմիջապես հրաման է արձակել ոչնչացնել գրքի բոլոր օրինակները:

Գիրքը Թուրքիայում կրկին հրատարակվել է 10 տարի անց, երկար քաշքշուքներից հետո։

Այժմ այն հասանելի է ութ լեզուներով այդ թվում նաև հայերենով։

Թուրք գրողը «Ամերիկայի Ձայն»-ի տաղավարում պատմում է Հայոց ցեղասպանությունից փրկված ծպտյալ հայերի մասին
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:05 0:00

Քեմալ Յալչընն ասում է,- «Երբ առաջին անգամ գնացի Ամասիա հանդիպեցի Սոֆիա անունով տարեց մի կնոջ և Սոֆիան պատմեց ինձ, թե ինչի՞ միջով է անցել: Երբ հարցրեցի ի՞նչ է քո իսկական անունը լաց եղավ և ասաց, որ Զարուհի է իր իսկական ունունը: Նա ասաց, որ վերցրել էր Սոֆիա անունը քանի, որ դա մոտ էր իր իսկական անվանը: Սենյակում գտնվող բոլորը հուզվել էին նրա պատմությունից, քանի որ մինչ այդ նրա անունը երբեք չէին լսել: Նրան հարցրեցի, թե ինչու՞ էր անունը այդքան տարի գաղտնի պահել, նա պատասխանեց, որ նա իրավունք չուներ նույնիսկ իր ապրած գյուղի անունը բարձրաձայն ասել: Շատերը պատմեցին իրենց պատմությունը, սակայն խնդրեցին ոչինչ չգրել: Իսկ օրինակ վարպետ Սարգսի ու Վահրամ Կարապետի պես ոմանք էլ խնդրեցին գրել: Այսքան լռել ենք ոչինչ չենք շահել: Գրի՛ ամենն ինչ պատմում ենք, չենք վախենում: Հայերից շնորհակալ եմ, որ նրանք ոչ միայն բացեցին իրենց դռները իմ առջև, այլ նաև իրենց սրտերը»:

Քեմալ Յալչընը ավելի քան 30 գիրք է հեղինակել և նախքան «Սիրտս քեզնով է ուրախանում» գիրքը գրելը, նա հայերի մասին հիշատակել է նաև իր գրքերից մեկ ուրիշում:

«Այս գրքում էլ, գնացել եմ Քյահթա գյուղաքաղաքը, որտեղ կրոնափոխ եղած մարդիկ էին բնակվում, ովքեր իրենց կոչում էին մեռիլներ: 5000 էջանոց այս գրքում գրել եմ ծածուկ ապրող հայերի, ասորիների և եզդիների մասին: Այս մարդիկ ցերեկները որպես մահմեդական էին ապրում, իսկ գիշերները որպես քրիստոնյա: Հայ կանայք գլխներին հիջաբ էին կրում և հագուստի տակից խաչ կրում վզներին: Այս գիրքը գրելուց հետո միայն հասկացա, որ 5000 էջանոց գրքում Հայոց ցեղասպանությունից փրկված հայերին տեղ հատկացնելը բավարար չէր: Նրանց մասին պետք է առանձին խոսվեր»:

«Սիրտս քեզնով է ուրախանում» գիրքը Յալչընի ամենից շատ ընթերցվող գիրքն է, սակայն թե՛ Թուրքիայում և թե՛ Գերմանիայում, այն կարող են ընթերցել միայն այն թուրքերը ում հաջողվում է այն գտնել: Նրա խոսքերով, գիրքը դեռևս բավականին դժվար է գտնել:

Քեմալ Յալչընը ասում է,- «Ես նախ և առաջ կուզեմ, որ թուրքերն ու հայերը, թուրքերն ու քրդերը և ողջ մարդկությունը բարեկամաբար ապրեն և թշնամանք չունենան: 100 տարի շարունակ հայերը պայքարում են, որ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչվի, թուրքերն էլ այն չճանաչելուց են հոգնել: Ցեղասպանությունը շատ երկրներ են ճանաչել արդեն, սակայն ոչ Թուրքիան: Իմ փափագն այն է, որ մի օր Թուրքիան էլ կընդունի հայոց ցեղասպանությունը և մենք խաղաղությամբ կապրենք: Կուզեմ որ մեր գալիք սերունդները բարեկամաբար ապրեն: Սիրելի Քույրս քո ցավերը իմ ցավերն են «Սիրտս քեզնով է ուրախանում»: Որպես թուրք ես բոլոր հայերից ներողություն եմ խնդրում: Սիրելի հայ քույր ներելը դժվար է, սակայն ներվելը ավելի դժվար է: Ինձ ներեցեք, սա է իմ փափագը»:

ԱՄՆ-ի և միջազգային հանրության աչքի առջև Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի ԱՄՆ կատարած վերջին երկու այցերի ժամանակ նրա աշխատակիցների կողմից բռնության դեպքեր են գրանցվել: Ներկայացնում ենք դրանց ժամանակացույցը, մեկնաբանությունները թողնելով ձեզ:

Հինգշաբթի օրը Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի աջակիցները Նյու Յորքի հյուրանոցներից մեկում ձեռքերով և ոտքերով հարվածել են վերջինիս ելույթը ընդհատած երեք ցուցարարների:

Նյու Յորքում Էրդողանը ելույթով հանդես էր գալիս թուրք-ամերիկյան Ազգային ղեկավար կոմիտեի կազմակերպած միջոցառմանը ներկա հարյուրավոր հյուրերի առջև: Թուրքիայի նախագահի ելույթն ընդհատել է մի անձնավորություն, ով սկսել է բացականչել «ահաբեկիչ» բառը:

«Ամերիկայի Ձայն»-ի նկարահանած տեսանյութում երևում է, թե ինչպես են անվտանգության աշխատակիցները Էրդողանի կողմնակիցների հարվածների տարափի ներքո փորձում դուրս բերել այդ անձնավորությանը դահլիճից դեպի ավելի անվտանգ տարածք:

Մի փոքր ուշ, երբ երկրորդ անձը սկսել է բացականչել նույն բառը, նա ևս բռնության է ենթարկվել Էրդողանի աջակիցների կողմից՝ ստանալով հարված գլխին Թուրքիայի դրոշով: Վերջինիս ևս անվտանգության աշխատակիցները դուրս են բերել դահլիճից:

Էրդողանն արձագանքել է՝ կոչ անելով,- «կարիք չկա մի քանի ահաբեկիչների պատճառով խաթարել միջոցառումը»:

Ապա երրորդ ցուցարարն է սկսել մեղադրել նախագահին դահլիճի մեկ այլ անկյունից: Թեև տեսախցիկը չի գրանցել այդ միջադեպը, տարածքում գտնվող «Ամերիկայի Ձայն»-ի աշխատակիցը վկայում է, որ նրան նույնպես ծեծելով դուրս են բերել:

ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ.Ռեջեփ Էրդողանի կողմնակիցները Նյու Յորքի հյուրանոցում՝ ձեռքերով և ոտքերով հարվածել են երեք ցուցարարների
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:58 0:00

Վերջին չորս ամիսների ընթացքում սա երկրորդ անգամն էր, երբ ավտորիտար այս առաջնորդի ԱՄՆ կատարած այցի ժամանակ բռնություն է կիրառվել:

Հիշեցնենք, որ մայիսին ԱՄՆ-ում Թուրքիայի դեսպանի տան դիմաց Էրդողանը դիտում էր, թե ինչպես էին իր թիկնապահներն ու աջակիցները հարձակվում ցուցարարների վրա և ծեծի ենթարկում նրանց: Այդ միջադեպի ժամանակ վնասվել էր 9 մարդ:

Օգոստոսի 29-ին Վաշինգտոնում ծեծկռտուքի առնչությամբ մեղադրանք էր ներկայացվեց 19 մարդու, ներառյալ Թուրքիայի անվտանգության 15 աշխատակիցների: Նրանք մեղադրվում են բռնության և դավադրության հանցագործությունները կատարելու մեջ: Հանցանք, որն օրենքով պատժելի է առավելագույնս 15 տարվա ազատազրկմամբ:

Էրդողանն ու նրա կառավարությունը իրենց հերթին այս միջադեպի համար մեղադրել են ԱՄՆ-ի կառավարությանը՝ բավարար չափով անվտանգություն չապահովելու համար: Թուրքիայի դիվանագետները ապա ասել են, թե ցուցարարները առնչություն են ունեցել Քրդական աշխատավորական կուսակցության հետ, սակայն այդ առնչությամբ որևէ ապացույց չեն տրամադրել:

Այս միջադեպի առնչությամբ, որպես դիվանագիտական բողոք, Միացյալ Նահանգները Անկարայից հետ էր կանչվել իր դեսպանին: ԱՄՆ-ի որոշ օրենսդիրներ պահանջել են որպեսզի Միացյալ Նահանգները ավելի կոշտ քայլեր ձեռնարկի: Հանրապետական սենատոր Ջոն ՄըՔեինն առաջարկում էր Թուրքիայի դեսպանին հեռացնել երկրից:

Հիշեցնենք նաև, որ Էրդողանի աշխատակիցների և ցուցարարների միջև մեկ այլ նմանատիպ ընդհարում էր տեղի ունեցել մեկ տարի առաջ Միջուկային համագումարին մասնակցելու համար Վաշինգտոն կատարած նրա այցի ժամանակ:

բեռնել ավելին

XS
SM
MD
LG