Մատչելի հղումներ

ԲԼՈԳ

Ուրբաթ 15 Դեկտեմբեր 2017

Calendar
Դեկտեմբեր, 2017
Երկուշաբթի Երեքշաբթի Չորեքշաբթի Հինգշաբթի Ուրբաթ Շաբաթ Կիրակի
27 28 29 30 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Ազգությամբ թուրք գրող Քեմալ Յալչընը ով հեղինակել է «Սիրտս քեզնով է ուրախանում» գիրքը, պատմում է այն դժվարությունների մասին, որոնց նա հանդիպել է գիրքը հրատարակելիս: Նա կիսում է Հայոց ցեղասպանությունից փրկված և Թուրքիայում բնակվող ծպտյալ հայերի հետ իր զրույցների մանրամասները:

Ազգությամբ թուրք գրող Քեմալ Յալչընը ծնվել է Դենիզլի քաղաքում, ապա ուսում ստացել Ստամբուլում և աշխատանքի անցել որպես լրագորղ:

Վերջինիս կյանքը շրջադարձորեն փոխվել է 1980 թվականին, երբ նրան բանտարկել են հեղաշրջմանը մասնակցելու մեղադրանքով։ Նա ստիպված փախուստի է դիմել Գերմանիա: Հայոց ցեղասպանության մասին Յալչընը առաջին անգամ լսել է Հունաստան կատարած այցի ժամանակ:

Նա պատմում է,- «Իմ հայրենական Հոնազ գյուղում, պապերիս բոլոր հարևանները հույներ էին և երբ հույները Թուրքիայից արտաքսվել են, հարևաններից մեկը իր աղջիկների հարսնաբաժինքը հանձնել է պապիս և խնդրել պահել: Տարիներ հետո պապս ու տատս խնդրեցին, որ գտնեմ Միրորլո ընտանիքին Հունաստանում և վերադարձնեմ հարսնաբաժինքը: 1994 թվականին գտա ընտանիքին և գնացի Հունաստան, այնտեղ հանդիպեցի Կեսարիայից, Սեբաստիայից և այլ քաղաքներից փախած հայերի: Լսեցի նրանց պատմությունները»:

Նա նշում է, որ այս զրույցները իրեն ապշեցրել էին, քանի որ Թուրքիայում պատմության բոլոր դասագրքերում հայերի մասին մեկ տող կար միայն, որ հայերը թուրքերին մեջքից դանակով հարվածել են:

Քեմալ Յալչընը մեծ ջանքեր է գործադրել «Սիրտս քեզնով է ուրախանում» գիրքը գրելու համար, նա ճամփորդել է Անատոլիա և փորձել գտնել հայերի: Գիրքը Թուրքիայում առաջին անգամ հրատարակվել է 2000 թվականին, «Դողան» հրատարակչության կողմից, սակայն Թուրքիայի կառավարությունը անմիջապես հրաման է արձակել ոչնչացնել գրքի բոլոր օրինակները:

Գիրքը Թուրքիայում կրկին հրատարակվել է 10 տարի անց, երկար քաշքշուքներից հետո։

Այժմ այն հասանելի է ութ լեզուներով այդ թվում նաև հայերենով։

Քեմալ Յալչընն ասում է,- «Երբ առաջին անգամ գնացի Ամասիա հանդիպեցի Սոֆիա անունով տարեց մի կնոջ և Սոֆիան պատմեց ինձ, թե ինչի՞ միջով է անցել: Երբ հարցրեցի ի՞նչ է քո իսկական անունը լաց եղավ և ասաց, որ Զարուհի է իր իսկական ունունը: Նա ասաց, որ վերցրել էր Սոֆիա անունը քանի, որ դա մոտ էր իր իսկական անվանը: Սենյակում գտնվող բոլորը հուզվել էին նրա պատմությունից, քանի որ մինչ այդ նրա անունը երբեք չէին լսել: Նրան հարցրեցի, թե ինչու՞ էր անունը այդքան տարի գաղտնի պահել, նա պատասխանեց, որ նա իրավունք չուներ նույնիսկ իր ապրած գյուղի անունը բարձրաձայն ասել: Շատերը պատմեցին իրենց պատմությունը, սակայն խնդրեցին ոչինչ չգրել: Իսկ օրինակ վարպետ Սարգսի ու Վահրամ Կարապետի պես ոմանք էլ խնդրեցին գրել: Այսքան լռել ենք ոչինչ չենք շահել: Գրի՛ ամենն ինչ պատմում ենք, չենք վախենում: Հայերից շնորհակալ եմ, որ նրանք ոչ միայն բացեցին իրենց դռները իմ առջև, այլ նաև իրենց սրտերը»:

Քեմալ Յալչընը ավելի քան 30 գիրք է հեղինակել և նախքան «Սիրտս քեզնով է ուրախանում» գիրքը գրելը, նա հայերի մասին հիշատակել է նաև իր գրքերից մեկ ուրիշում:

«Այս գրքում էլ, գնացել եմ Քյահթա գյուղաքաղաքը, որտեղ կրոնափոխ եղած մարդիկ էին բնակվում, ովքեր իրենց կոչում էին մեռիլներ: 5000 էջանոց այս գրքում գրել եմ ծածուկ ապրող հայերի, ասորիների և եզդիների մասին: Այս մարդիկ ցերեկները որպես մահմեդական էին ապրում, իսկ գիշերները որպես քրիստոնյա: Հայ կանայք գլխներին հիջաբ էին կրում և հագուստի տակից խաչ կրում վզներին: Այս գիրքը գրելուց հետո միայն հասկացա, որ 5000 էջանոց գրքում Հայոց ցեղասպանությունից փրկված հայերին տեղ հատկացնելը բավարար չէր: Նրանց մասին պետք է առանձին խոսվեր»:

«Սիրտս քեզնով է ուրախանում» գիրքը Յալչընի ամենից շատ ընթերցվող գիրքն է, սակայն թե՛ Թուրքիայում և թե՛ Գերմանիայում, այն կարող են ընթերցել միայն այն թուրքերը ում հաջողվում է այն գտնել: Նրա խոսքերով, գիրքը դեռևս բավականին դժվար է գտնել:

Քեմալ Յալչընը ասում է,- «Ես նախ և առաջ կուզեմ, որ թուրքերն ու հայերը, թուրքերն ու քրդերը և ողջ մարդկությունը բարեկամաբար ապրեն և թշնամանք չունենան: 100 տարի շարունակ հայերը պայքարում են, որ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչվի, թուրքերն էլ այն չճանաչելուց են հոգնել: Ցեղասպանությունը շատ երկրներ են ճանաչել արդեն, սակայն ոչ Թուրքիան: Իմ փափագն այն է, որ մի օր Թուրքիան էլ կընդունի հայոց ցեղասպանությունը և մենք խաղաղությամբ կապրենք: Կուզեմ որ մեր գալիք սերունդները բարեկամաբար ապրեն: Սիրելի Քույրս քո ցավերը իմ ցավերն են «Սիրտս քեզնով է ուրախանում»: Որպես թուրք ես բոլոր հայերից ներողություն եմ խնդրում: Սիրելի հայ քույր ներելը դժվար է, սակայն ներվելը ավելի դժվար է: Ինձ ներեցեք, սա է իմ փափագը»:

ԱՄՆ-ի և միջազգային հանրության աչքի առջև Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի ԱՄՆ կատարած վերջին երկու այցերի ժամանակ նրա աշխատակիցների կողմից բռնության դեպքեր են գրանցվել: Ներկայացնում ենք դրանց ժամանակացույցը, մեկնաբանությունները թողնելով ձեզ:

Հինգշաբթի օրը Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի աջակիցները Նյու Յորքի հյուրանոցներից մեկում ձեռքերով և ոտքերով հարվածել են վերջինիս ելույթը ընդհատած երեք ցուցարարների:

Նյու Յորքում Էրդողանը ելույթով հանդես էր գալիս թուրք-ամերիկյան Ազգային ղեկավար կոմիտեի կազմակերպած միջոցառմանը ներկա հարյուրավոր հյուրերի առջև: Թուրքիայի նախագահի ելույթն ընդհատել է մի անձնավորություն, ով սկսել է բացականչել «ահաբեկիչ» բառը:

«Ամերիկայի Ձայն»-ի նկարահանած տեսանյութում երևում է, թե ինչպես են անվտանգության աշխատակիցները Էրդողանի կողմնակիցների հարվածների տարափի ներքո փորձում դուրս բերել այդ անձնավորությանը դահլիճից դեպի ավելի անվտանգ տարածք:

Մի փոքր ուշ, երբ երկրորդ անձը սկսել է բացականչել նույն բառը, նա ևս բռնության է ենթարկվել Էրդողանի աջակիցների կողմից՝ ստանալով հարված գլխին Թուրքիայի դրոշով: Վերջինիս ևս անվտանգության աշխատակիցները դուրս են բերել դահլիճից:

Էրդողանն արձագանքել է՝ կոչ անելով,- «կարիք չկա մի քանի ահաբեկիչների պատճառով խաթարել միջոցառումը»:

Ապա երրորդ ցուցարարն է սկսել մեղադրել նախագահին դահլիճի մեկ այլ անկյունից: Թեև տեսախցիկը չի գրանցել այդ միջադեպը, տարածքում գտնվող «Ամերիկայի Ձայն»-ի աշխատակիցը վկայում է, որ նրան նույնպես ծեծելով դուրս են բերել:

Վերջին չորս ամիսների ընթացքում սա երկրորդ անգամն էր, երբ ավտորիտար այս առաջնորդի ԱՄՆ կատարած այցի ժամանակ բռնություն է կիրառվել:

Հիշեցնենք, որ մայիսին ԱՄՆ-ում Թուրքիայի դեսպանի տան դիմաց Էրդողանը դիտում էր, թե ինչպես էին իր թիկնապահներն ու աջակիցները հարձակվում ցուցարարների վրա և ծեծի ենթարկում նրանց: Այդ միջադեպի ժամանակ վնասվել էր 9 մարդ:

Օգոստոսի 29-ին Վաշինգտոնում ծեծկռտուքի առնչությամբ մեղադրանք էր ներկայացվեց 19 մարդու, ներառյալ Թուրքիայի անվտանգության 15 աշխատակիցների: Նրանք մեղադրվում են բռնության և դավադրության հանցագործությունները կատարելու մեջ: Հանցանք, որն օրենքով պատժելի է առավելագույնս 15 տարվա ազատազրկմամբ:

Էրդողանն ու նրա կառավարությունը իրենց հերթին այս միջադեպի համար մեղադրել են ԱՄՆ-ի կառավարությանը՝ բավարար չափով անվտանգություն չապահովելու համար: Թուրքիայի դիվանագետները ապա ասել են, թե ցուցարարները առնչություն են ունեցել Քրդական աշխատավորական կուսակցության հետ, սակայն այդ առնչությամբ որևէ ապացույց չեն տրամադրել:

Այս միջադեպի առնչությամբ, որպես դիվանագիտական բողոք, Միացյալ Նահանգները Անկարայից հետ էր կանչվել իր դեսպանին: ԱՄՆ-ի որոշ օրենսդիրներ պահանջել են որպեսզի Միացյալ Նահանգները ավելի կոշտ քայլեր ձեռնարկի: Հանրապետական սենատոր Ջոն ՄըՔեինն առաջարկում էր Թուրքիայի դեսպանին հեռացնել երկրից:

Հիշեցնենք նաև, որ Էրդողանի աշխատակիցների և ցուցարարների միջև մեկ այլ նմանատիպ ընդհարում էր տեղի ունեցել մեկ տարի առաջ Միջուկային համագումարին մասնակցելու համար Վաշինգտոն կատարած նրա այցի ժամանակ:

բեռնել ավելին

XS
SM
MD
LG